Stichting Pandora Thema's Medicijnen Pandora Helpdesk: bellers melden problemen bij stoppen met antidepressiva

Pandora Helpdesk: bellers melden problemen bij stoppen met antidepressiva

Afdrukken
04 oktober 2004
trefwoorden: artikel, medicijnen, helpdesk

Het gebruik van antidepressiva is de afgelopen jaren flink gestegen. Toch blijkt er in de praktijk vaak nog onvoldoende kennis over de werking, de behandeling en het gebruik. Aan de Pandora Helpdesk komen dagelijks vragen en klachten binnen over psychofarmaca. Het merendeel van de vragen gaat over antidepressiva, soms gebruikt in combinatie met

antipsychotica, een tweede antidepressivum of benzodiazepinen; al of niet in combinatie met medicijnen voor lichamelijke klachten, alcohol of drugs. In 2003 waren er 2845 vragen aan de Pandora telefoonlijnen. Er belden 503 mensen over antidepressiva: 91,5% van hen was zelf gebruiker, andere bellers waren direct betrokkenen (familie, vrienden, hulpverleners). Van de bellers was 77,2% vrouw, 57,6% was tussen de 31 en de 50 jaar. De door bellers gebruikte antidepressiva waren in 2003 voor 89,3 procent tweede generatiemiddelen waaronder SSRI’s  (paroxetine, fluoxetine, sertraline, citalopram, venlafaxine, fluvoxamine en mirtazapine). Paroxetine (Seroxat) was het meest gebruikte middel (43,7%).

Als men eenmaal aan de antidepressiva is begonnen, blijkt een belangrijk knelpunt hoe en wanneer je weer kan of moet stoppen. Gebruikers melden concrete ervaringen met afbouwproblemen van antidepressiva en beschrijven veelvuldig mislukte stoppogingen. Veel bellers stellen vragen over afbouwschema's en afbouwmethoden.
Alle gebruikers denken op enig moment aan het verminderen of stoppen van gebruik. Aanleidingen om af te bouwen kunnen zijn: de bijwerkingen; onvoldoende resultaat, de wens om zwanger te worden, de vrees voor negatieve gezondheidseffecten op langere termijn, het feit dat de klachten over zijn of het feit dat men niet afhankelijk meer wil zijn van een pil. Een kleinere groep bellers wil niet stoppen maar zoekt naar een verlaging van de dosering, met het oog op zwangerschap of bijwerkingen. Het lijkt erop dat behandelaars bij de start zelden afspreken hoe lang het gebruik gaat duren. Zelden nemen de behandelaars het initiatief tot vermindering van het gebruik. Het komt veelvuldig voor dat gebruikers jarenlang slikken zonder dat de behandelaar begint over stoppen. Gebruikers ervaren dat artsen vaak defensief reageren op hun voorstellen tot afbouwen, omdat zij bij de gebruiker een terugval verwachten.

Klachten bij afbouwen: veelvuldig melden bellers concrete afbouwverschijnselen. De meest genoemde klachten van tweede generatiemiddelen bij afbouw zijn: angst- en paniekaanvallen, duizeligheid, depressie, misselijkheid en overgeven, slaapproblemen, slapeloosheid en nachtmerries. De ernst van de klachten lijdt er toe dat veel gebruikers de vermindering staken en op advies van de arts, al dan niet in een lage dosering, blijven gebruiken. Of ze gaan direct na het stoppen opnieuw gebruiken.
Opvallend is de twijfel van bellers over de aard van de klachten bij het verminderen of stoppen met antidepressiva. Zijn deze klachten een signaal van terugkerende depressie of angst of zijn het afbouwverschijnselen? Patiënten en behandelaars ervaren dat dit moeilijk uit elkaar te houden is. Maar ook als onttrekkingsverschijnselen als zodanig goed herkenbaar zijn, slagen veel gebruikers er niet in om af te bouwen doordat er met de onttrekkingsverschijnselen niet te leven valt.

Ook ik heb geprobeerd te stoppen, door heel langzaam afbouwen. Het kostte me bijna een jaar om er af te komen. Maar zelfs toen kreeg ik last van zware onthoudingsverschijnselen waardoor ik mijn hoofd niet meer kon optillen of draaien en ik 24 uur per dag op bed lag. Dat heeft 8 maanden geduurd; het werd niet beter, alleen maar erger. Ik dacht werkelijk dat ik het lichamelijk zou afleggen. Dus nu ben ik weer terug aan de Seroxat en mijn klachten zijn inderdaad stukken minder. Maar ik vind het te belachelijk voor woorden dat ik een SSRI moet blijven slikken voor alleen maar lichamelijke klachten. Ik heb nog steeds last van bijwerkingen. Hoofdpijn, duizeligheid, trillen en zweten zijn dagelijkse dingen voor mij. Ik wil er bij vermelden dat ik Seroxat kreeg voor geschreven bij de RIAGG. Ik kwam daar met een milde depressie. Psychisch is alles in orde met me, al langere tijd, maar lichamelijk heeft het medicijn me opgevreten. Ik heb onderzoeken in het ziekenhuis gehad. Niets te vinden. Ik krijg geen enkel begrip van mijn huisarts.

Het komt voor dat men tot jarenlang na het stoppen te maken heeft met aanhoudende ontwenningsverschijnselen. Eveneens met door het medicijngebruik veroorzaakte blijvende schade. Dit laatste lijkt veroorzaakt te kunnen zijn door een combinatie van antipsychotica en antidepressiva.Twee bellers meldden blijvende spiertrekkingen veroorzaakt door alleen een SSRI.

Informatiebehoefte over verminderen of afbouwen: Gebruikers kunnen weinig informatie vinden over het verminderen of afbouwen van antidepressiva. Bijsluiters bevatten hier over het algemeen geen informatie over, behalve dat abrupt stoppen vermeden moet worden. Vaak herkennen gebruikers afbouwverschijnselen pas achteraf, vaak tot hun verbijstering door bijvoorbeeld beschrijvingen van medegebruikers of berichten in de media. Volgens veel bellers bagatelliseert de arts hun afbouwproblemen, neemt vragen daarover niet serieus of is niet deskundig: herkent de verschijnselen niet en weet ook niet hoe deze te bestrijden. Gebruikers krijgen vaak het advies om in één keer te stoppen of "even door te bijten". Veelvuldig wordt aangeraden niet af te bouwen of het gebruik "dan maar te hervatten". Ook het advies van de fabrikant en de apotheek geeft vaak geen houvast. Een aantal gebruikers krijgt te horen dat er weinig bekend is over afbouwen. Sommige bellers zijn erg boos over dit gebrek aan informatie. Zij voelen zich verslaafd en verwijten hun behandelaar vóóral dat hij of zij bij de start niets heeft verteld over deze problemen.
Veelvuldig wordt gevraagd naar valide afbouwschema's. Patiënten hanteren in de praktijk, al dan niet op advies van hun arts, zeer uiteenlopende afbouw schema's. Deze variëren van enkele weken tot een half jaar en van vermindering "om de dag" tot halvering van de dosis per dag. Door sommige artsen en apothekers wordt gewerkt met op maat samengestelde middelen die voorzien in een geleidelijke vermindering. Ook worden tranquillizers voorgeschreven, een vervangend antidepressivum of sint-janskruid.
Stichting Pandora onderstreept het belang van zorgvuldige voorlichting en begeleiding bij gebruik en stoppen met antidepressiva. Zij is van mening dat deze voorlichting ook bij het starten met antidepressiva gegeven moet worden  Gebruikers kunnen daardoor, in overleg met hun arts, zo bewust mogelijk al of niet voor antidepressiva kiezen. Zij weten dan ook beter wat zij kunnen verwachten.

 

Door: Froukje Bos en Toon Vriens, beleidsmedewerkers Stichting Pandora
PandoraNieuws, oktober 2004

 
 

Ervaringen met Medicijnen

Persoonlijk ervaringsverhaal over afbouwen slaap- en kalmeringsmiddelen

Afbouwen omdat de middelen niet meer vergoed worde...
Lees verder

Na twee fantastische zwangerschappen kwam de klap des te harder aan

Interview Anke 29 september 2006, tweede uit een s...
Lees verder